| ||||
Πέμπτη 3 Δεκεμβρίου 2009
ΟΙ ΑΡΑΠΗΔΕΣ ΤΟΥ ΔΩΔΕΚΑΗΜΕΡΟΥ
Κάθε χρόνο, ανήμερα τα Θεοφάνια, στα χωριά Μοναστηράκι, Βώλακα, Πετρούσα, Ξηροπόταμο, Πύργοι και Καλή Βρύση της Δράμας,όπωε επίσης στα χωριά 
Τετάρτη 2 Δεκεμβρίου 2009
Η φωτια των χριστουγεννων
Για το λόγο αυτό, οι χωρικοί φυλούσαν για τη νύχτα εκείνη το πιο μεγάλο και καλό κούτσουρο, το Χριστόξυλο, που το μετέφεραν στο τζάκι την παραμονή των Χριστουγέννων και το έραιναν με αμύγδαλα και καρύδια. Σε ορισμένα μέρη αφού άναβαν το Χριστόξυλο, σταύρωναν τη φωτιά τρεις φορές ρίχνοντας πάνω της κόκκινο κρασί.
Σε άλλα μέρη της υπαίθρου, οι χωρικοί έφερναν μέσα στο σπίτι το υνί από το αλέτρι και το ακουμπούσαν πλάι στη Χριστουγεννιάτικη Φωτιά. Στη συνέχεια, έβαζαν πάνω στο υνί κάρβουνα και λιβάνι και, κρατώντας το στα χέρια, γύριζαν και θυμιάτιζαν όλο το σπίτι και το στάβλο.
Σημαντικό ήταν, επίσης, και ποιος θα ερχόταν πρώτος σε επαφή με την ιερή αυτή φωτιά. Έτσι, διάλεγαν ένα παιδί της οικογένειας που θεωρούσαν τυχερό και του έδιναν ένα μακρύ ραβδί για να ανακατέψει τη φωτιά. Την ώρα που την ανακάτευε έλεγε και μία ευχή που αντιπροσώπευε πάντα την ελπίδα των αγροτών: "Πουλιά, κατσίκια, αρνιά, γρόσια".
Καθώς οι αγρότες πίστευαν πως οι ιδιότητες του Χριστόξυλου είχαν περάσει στα υπολείμματα του ξύλου και στη στάχτη, τη μάζευαν και την έριχναν τα Θεοφάνεια στα χωράφια.
ΚΑΛΑΝΤΑ ΘΡΑΚΗΣ-ΣΤΙΧΟΙ
χαρά στον κόσμο, στα παλικάρια.
Σαράντα μέρες, σαράντα νύχτες,
η Παναγιά μας κοιλοπονούσε.
Ο ΕΒΡΟΣ ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
....oι δεισιδαίμονες συνήθειες και προλήψεις που επικρατούσαν τότε, όπως παντού, και στις Σαράντα Εκκλησίες ήταν όχι λίγες. Πολλές απ'αυτές βρίσκουμε και σήμερα ακόμη, γιατί έχουν και κάποια βάση ή λογική, π.χ. να μην επισκέπτονται τη λεχώνα τη νύχτα και αυτή να μη βγαίνει μέχρι να σαραντίσει. Είναι λόγοι υγείας. Να και μερικές από τις συνήθειες που υπήρχαν.
Στο σπίτι μας τηρούμε και τώρα αυτό το έθιμο.
Φορούσαν, για το καλό του χρόνου, ένα καινούργιο ρούχο και φρόντιζαν να έχουν επιστρέψει ό,τι δανεικό είχαν τυχόν πάρει.
Τραγουδούσαν ακόμα τις ευχές:
σούρβα, σούρβα, γερο κορμί, γερό σταβρί, σαν ασήμ'
σαν κρανιά, και τη χρόν'γουλ'γεροι και καλόκαρδοι.σούρβα, είναι ξηροί καρποί.
η κρανιά έχει πολύ σκληρό ξύλο.σταβρί, πιθανόν να εννοεί το κεφάλι, το κούτελο.
-από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Θεοφάνεια δε λούζονταν, περιμένοντας να αγιαστούν τα νερά.
Τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά, που τα περίμεναν γεμάτοι προσδοκία και για να φάνε ύστερα από τη νηστεία των σαράντα ημερών, έλεγαν τα κάλαντα, όπως παντού. Από βραδύς μαζεύονταν και με όργανα στολισμένα με κυπαρίσσια και αμάραντο, πήγαιναν πρώτα στο σπίτι του παπά, ύστερα στους πρόκριτους και τέλος στους γνωστούς και φίλους.
Το τραγούδι του παπά.
- Σήκω να πας αφέντη μου, και κάτσε στο σκολειό σου,
και πάρ'τ'αργυρομαστραπά και νίψ'το πρόσωπο σου,
και βγάλ'το δροσομάντηλο και νίψου και σφουγγίσου.
Εννιά κλησιές εσήμαναν, τα μοναστήρια ψέλνουν,
και τα μικρά δασκαλικά λένε το Κύριε ελέησον.
Βάλτε κρασί μέσ'στο γιαλί κι'αφράτο παξιμάδι,
και βρέξτε τα χριστιανικά να μας παρηγορήσουν.
Ένα από τα κάλαντα των Χριστουγέννων.
Χριστούγεννα, Χριστούγεννα πρώτη χαρά του κόσμου
και ψες Χριστός γεννήθηκε και κόσμος δεν το νιώσε,
και κόσμος ήταν κόμπιλα και βασιλές ατόσα.
Και ψες εγύριζε ο Χριστός με δώδεκα κλωνάρια,
και κει που πάει κι'ακούμπησε χρυσό δεντρί αξιώθη,
και το δεντρί ήταν Χριστός και τα κλωνάρια άγγελοι
κι αυτά τα πυκνοκλώναρα οι δώδεκα Απόστολοι.
Κι απάνω στη φωλίτσα του περδίκια φωλιασμένα,
και κάτω στη ριζίτσα του πηγάδια και λειβάδια,
και κατεβαίνει η πέρδικα και παίρνει κι ανεβάζει,
παίρνει νερό στα νύχια της και δρόσο στα φτερά της,
δροσίζει, το Χριστό γεννά, παιχνίζει τον αφέντη.
Και μεις τον αυγενίζουμε, πολλή χαρά στον κόσμον.
Η ερμηνεία των παρακάτω λέξεων δίδεται με κάθε επιφύλαξη.
κόμπιλα · κομπαστικός, δοξαστικός.
ατόσα · τρομερός, ακατανίκητος
αυγενίζουμε · ατενίζουμε, λαμπρύνουμε, δοξολογούμε, βλέπουμε καθαρά
Και ένα άλλο.
Κυρά θεοτόκε εκοιλοπόνα
εκοιλοπόνα και παρακάλειε
τους άγιους όλους τους απόστολους
τους απόστολους και αρχαγγέλους.
Αγιαπόστολοι και αρχάγγελοι
βοηθήστε με σ'αυτή την ώρα
τη βλογημένη, τη δοξασμένη.
Ώστε να πάει η μαμά να φέρει
Χριστός γεννάται, ο ήλιος φέγγει
σα νιο φεγγάρι, σαν παλληκάρι.
Ένα της Πρωτοχρονιάς.
Εδώ μας είπαν κι ήρθαμε σε τούτο το νοικοκύρη,
πώχει τα σπίτια τα ψηλά, αυλές μαρμαρωμένες,
έχει και τα παράθυρα χρυσά ακουμπισμένα.
Αφέντη μου, στην τάβλα σου χρυσή καντήλα φέγγει,
χωρίς το τέλι κρέμεται, χωρίς βορριά σειγιέται.
Σα βάλεις λάδι και κέρι, φέγγει την αφεντιά σου,
φέγγει τις δάφνες και δειπνούν, τις ξένοι κι αρμενούνε,
φέγγει και τον αφέντη σου που κάται τρώει και πίνει.
Ασήμια τα τραπέζια σου μάλαμα τα ταψιά σου
μόσχο και δεντρολίβανο μυρίζουν τα φαγιά σου........κάται = κάθεται
--------------------------------------------------------------------------
Από το βιβλίο του Ν. Γιαννακόπουλου "Εν Σαράντα Εκκλησίαις της Ανατολικής Θράκης"
ΕΚΔΡΟΜΗ ΑΠΟ ΤΟ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΧΡΟΝΗ ΑΗΔΟΝΙΔΗ
απο το group του Χρονη Αηδονιδη
Δευτέρα 30 Νοεμβρίου 2009
ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ
ΑΓΑΠΗΤΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ EVROSPOWER.GR,
ΑΠΟ ΑΥΡΙΟ 1/12 ΑΡΧΙΖΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ.
ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΙΣ, ΕΘΙΜΑ, ΚΑΛΑΝΤΑ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ.
ΑΠΟ ΑΥΡΙΟ ΜΕΙΝΕΤΕ ΚΟΝΤΑ ΜΑΣ ΣΕ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΒΑΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΜΠΟΥΜΕ ΣΤΟ ΖΕΣΤΟ ΕΒΡΙΤΙΚΟ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΚΛΙΜΑ.
Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2009
ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΣΤΗΝ ΕΤ3- 22/11/2009
Η εκπομπή καταγράφει εικόνες από την περιοχή με την πλούσια γεωργική παραγωγή και την ξεχωριστή πολιτισμική παρουσία. Οι κάτοικοι του Νέου Σιδηροχωρίου, πρόσφυγες της Ανατολικής Θράκης, διατηρούν αναλλοίωτα τα ήθη και έθιμά τους και τα παρουσιάζουν στην «Κυριακή στο Χωριό».
Συνοδεύει την εκπομπή η μουσική ομάδα "Κικόνων Ήχος"
Παιζουν:
Γκάιντα - Στέφανος Μάρκου
Λύρα Θράκης - Σάσα Τσαντσάνη
Τραγούδι & Λαούτο - Αργύρης Κόκορης
Τουμπελέκι - Βαλάντης Σαϊρης